EYT’yi Kaçıranlara Kısmi Emeklilik Umudu: 3600, 4500 ve 5400 Günle Emeklilik Şartları

EYT düzenlemesinin ardından prim günü veya yaş şartı nedeniyle emeklilik hakkı elde edemeyen çalışanlar alternatif yolları araştırıyor. Bu noktada “kısmi emeklilik” modeli yeniden öne çıkmış durumda. Özellikle 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlar için 3600 günle emeklilik hâlâ mümkün görünüyor. Ancak şartlar; SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı statüsüne göre farklılık gösteriyor.

Kısmi emeklilikte en kritik tarih 8 Eylül 1999 olarak kabul ediliyor. Bu tarihten önce sigortalı olanlar için daha avantajlı hükümler uygulanırken, sonrasında sisteme girenler için şartlar kademeli olarak ağırlaşıyor.

8 Eylül 1999 Öncesi Girişte 3600 Günle Emeklilik

8 Eylül 1999’dan önce sigorta girişi bulunan SSK’lı çalışanlar için temel şartlar 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 prim günü olarak belirleniyor. Yaş kriteri ise kadınlarda 50, erkeklerde 55 olarak uygulanıyor. Ancak bu yaş sınırı sabit değil; sigorta başlangıç tarihine göre kademeli artış söz konusu.

Örneğin erkeklerde 8 Eylül 1976 öncesi girişlerde 55 yaş şartı geçerliyken, kadınlarda 1 Nisan 1981 öncesi girişlerde 50 yaş uygulanıyor. Başlangıç tarihi ilerledikçe yaş şartı da yükseliyor.

Yaş Hesabı Nasıl Yapılıyor?

Uzmanlara göre emeklilik yaşı üç ayrı kriter üzerinden hesaplanıyor: 15 yıllık sigortalılık süresinin dolduğu tarih, 3600 gün primin tamamlandığı tarih ve yaş şartının sağlandığı tarih. Bu üç hesaplamadan çıkan sonuçlar karşılaştırılıyor ve en yüksek yaş hangisiyse emeklilik yaşı o olarak kabul ediliyor.

Bu nedenle yalnızca prim gününü doldurmak yeterli olmuyor; yaş ve hizmet süresi birlikte değerlendiriliyor.

1999–2008 Arası Girişlerde Şartlar Değişiyor

9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olanlar için kısmi emeklilik şartları daha ağır. Bu dönemde 25 yıl sigortalılık süresi, kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve 4500 prim günü şartı aranıyor.

Bu grup için yaş kriteri belirgin biçimde yükselirken, prim gün sayısı da artmış durumda. Dolayısıyla kısmi emeklilik mümkün olsa da önceki döneme kıyasla daha uzun süre çalışma gerektiriyor.

2008 Sonrası İçin 5400 Gün Şartı

1 Mayıs 2008 sonrası sigortalılar için 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri geçerli. Bu kapsamda prim gün sayısı 4600’den başlayarak kademeli şekilde 5400 güne kadar çıkıyor. Yaş sınırı ise 65’e kadar yükselebiliyor.

Bu nedenle 2008 sonrası sisteme girenler için kısmi emeklilik daha ileri yaşlarda mümkün oluyor.

Borçlanma Avantaj Sağlar mı?

Borçlanma imkânı bazı durumlarda avantaj yaratabiliyor. Erkek sigortalılar için askerlik borçlanması, askerlik sigortadan önce yapılmışsa başlangıç tarihini geriye çekebiliyor. Kadın sigortalılar ise doğum borçlanmasıyla eksik prim günlerini tamamlayabiliyor.

Ancak her borçlanma emeklilik yaşını düşürmüyor. Bu nedenle dosya bazlı değerlendirme yapılması gerekiyor.

Yeni Bir Kademeli Emeklilik Düzenlemesi Gelir mi?

Uzman görüşlerine göre şu aşamada yeni bir kademeli emeklilik düzenlemesine ilişkin somut bir çalışma görünmüyor. Ancak toplumsal talep ve ekonomik koşullara bağlı olarak ilerleyen dönemde yeni bir adım atılması ihtimali tamamen dışlanmıyor.

Kısmi Emekli Maaşı Daha mı Düşük?

Genel kural olarak daha az prim günü olanların emekli maaşı da daha düşük hesaplanıyor. Ancak sistemde alt sınır aylığı uygulaması bulunuyor. Bu nedenle belirli seviyede prim ödeyenler için kısmi ve tam emeklilik arasında büyük fark oluşmayabiliyor. Yüksek primle çalışanlarda ise maaş farkı daha belirgin hissediliyor.

Kimler İçin Fırsat?

Özellikle 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olan ve EYT’den yararlanamayan çalışanlar için 3600 günle kısmi emeklilik önemli bir seçenek olarak öne çıkıyor.

Ancak unutulmaması gereken temel kural şu: Yaş, prim günü ve sigortalılık süresi birlikte değerlendirilir ve en yüksek yaş kriteri esas alınır. Emeklilik planı yapmadan önce kişisel hizmet dökümünün incelenmesi ve detaylı hesap yapılması büyük önem taşıyor.